Фашист халабырдьыттара бэс ыйын 22 күнүгэр кимэн киириилэрэ бүттүүн Сэбиэскэй Сойууһу ааҥнаабыта.Уоттаах сэрии алдьархайа Ороһубут нэһилиэгин тумнубатаҕа. Алааспытыттан барыта 104 киһи Аҕа дойду улуу сэриитигэр ыҥырыллыбыттара. Олортон 49 киһи кыргыһыы толоонугар охтубуттара. 57 киһи эргиллэн кэлбиттэрэ. Сэрии кэмигэр 17 киһи үлэ фронугар ыҥырыллан Сангаарга, Тиксиигэ, Эдьигээҥҥэ, Дьокуускайга үлэлээбиттэрэ. Сэрии кэмигэр 1941-45 с.с “Килбиэннээх үлэтин” мэтээлинэн 82 киһи наҕараадаламмыта. Кыайыы туһугар сырдык тыыннарын толук уурбут, эдэр саастарын күрэппит дьоммут-сэргэбит өрүү сүрэхпитигэр хаалыахтара. Дойдубут дьонун аатын ааттатар дьоһуннаах кинигэлэр тахсаннар, кэлэр кэнэҕэски кэнчээри ыччаппыт билэ-көрө улаатыахтара. Бү күн Уйбаан Ороһуунускай аатынан Ороһутааҕы библиотекаҕа, нэһилиэкпит 125 сыллаах өрөгөйүн чэрчитинэн фронтовиктабыт дьылҕаларын сырдатар кинигэлэр быыстапкалара турда. Ону кытары тэҥҥэ Ороһу нэһилиэгин тыа сирин түөлбэтин Аҕа баһылыгын Антонов Анатолий Васильевич “Сэрии кэмигэр Ороһу нэһилиэгин ыалларын дьылҕата” диэн ыстатыйатын ааҕыаҕыҥ:
Бырааттыы Саввиновтар (Маҥаас уолаттара) Сэриигэ ыҥырыллыбыттара. Үс бырааттыылартан Миитэрэйдэрэ ыалдьан, аармыйаттан сыыйыллан сыккырыыр тыынын аҕалан, дьонугар биир эрэ хоноохтообут. Лука Алексеевич Саввинов (1917-1941), Алексей Саввинов (1915-1944) сэрии толонуттан эргиллибэтэхтэрэ. Биэс оҕолоох ыалтан соҕотох кыыс Маайыстыыр эрэ хаалбыта.
Антонов Петр – Дьаллаарыс Бүөтүрдээхтэн эмиэ 3 уол сэриигэ ыҥырыллыбыттараАнтонов Абрам Петрович (1913-1942), Антонов Никифор Петрович (1915-1942) сэриигэ охтубуттара. Антонво Игнатий Петрович эргиллэн кэлбитэ. Икки бырааттыы, Сэмэн Антонов уолаттара: Афанасий (1922-1942) кыргыһыы толоонугар хаалбыта, убайа Егор Семенович Антонов атаҕар ыарахан араанньалаах төннөн кэлбитэ. Бырааттара Василий Антонов (1945-1952) сэттэ сыл сулууспалаан кэлбитэ.
Бырааттыы Исяковтар эмиэ сэриигэ ыар дьылҕаламмыттара, ол курдук Андрей Исяков (1902-1943), Исяков Роман Гаврильевич (1916-1943) кыргыһыы толоонугар охтубуттара, Исяковтар диэн ыал буруолара сабыллыбыта.
Үс бырааттыы Селясиновтар Аҕа Дойду сэриитигэр ыҥырыллыбыттара икки бырааттыылар, киһи кыһыйыах сэрии бүтэһик сылларыгар өлбүттэрэ. Итиччэ уһуннук сэриилэспит дьон син наҕараадалардаахтара буолуо. Кинилэр ааттара бу 70 сыл тухары ахтыллыбакка кэллэ. Селясинов Афанасий Гаврильевич (1908-1943), Селясинов Алексей Гаврильевич (1914-1944) Австрияҕа өлбүт. Ол төрүөтүнэн убайдара Уйбаан айаннаан иһэн күрээһинэ буолбута.
Уһун Уйбаан Николаев икки уолуттан ытыс соттубута. Кинилэр ааттара Николаев Гаврил Иванович (1914-1944), Николаев Михаил (1915-1943) Ржев куорат аттыгар аатырбыт кыргыһыыга өлбүтэ.
Элбэх сүтүктээх ыалынан Тимофеев Баһылай – Лэбэкэ Баһылайдаах буолаллар, кинилэртэн үс уоллара сэриигэ өлбүттэрэ. Тимофеев Александр (1913-1941), Тимофеев Иван Васильевич (1914-1941), Тимофеев Михаил Васильевич (1908-1942) бастакы хомуурга барбыттара. Тимофеевтартан 7 киһи сэриигэ кыттыбыта, олортон 5 кыргыһыы хонуутугар хаалбыттара.
Үс фроҥҥа кыттыбыт ыалынан Оросутцевтар буолаллар. Александр Ксенофонтович (1920-1943) фроҥҥа өлбүтэ. Аҕалара Ксенфонт Константинович Оросутцев 1943 с. – 45 с. диэри Забайкальеҕа сулууспалаабыта. Онтон кыыстара Клара Оросутцева 1942-1943 с. үлэ фронугар ыҥырыллан Дьокуускайгв буочука оҥоһуутугар үлэлээбитэ.
Аҕалыы-уоллуу Романовтар аҕалара Бүөтүр үлэ фронугар сылдьыбыта, быраата Иннокентий Гаврильевич (1943-1945) Забайкальеҕа сулууспалаабыта, онтон Бүөтүр уола Николай Романов (1923-1943) сэриигэ өлбүтэ.
Икки бырааттыы Котоконовтар сэриигэ ыҥырыллыбыттара. Трофим Котоконов сэриигэ өлбүтэ. Быраата бойобуой офицер Марк Николаевич Котоконов “Кыһыл сулус” орденнаах сэрииттэн эргиллибитэ. Убайдара Капитон Котоконов үлэ фронугар сылдьыбыта.
Бырааттыы Ушатовтар иккиэн сэрииттэн эргиллибиттэрэ, Никон атаҕар ыарахан араанньы ылбыта, Семен Ушатов кэлэн 1952 с. өлбүтэ.
Билигин Ороһуга элбэх араспаанньа сүттэ, ол төрүөтүнэн Аҕа Дойдуну көмүскүүр сэрии буолар. Ол курдук Кангалассовтар, Туруновтар, Исяковтар, Бербякоевтар, Бекчековтар, Батакаровтар, Мекчягировтар диэн араспаанньа аны суохтар.
Сэрии кэмигэр колхоз председателя Капитон Николаевич Котоконов уонна Алексей Васильевич Мексяров дьону хоргутумаары “Хамнаабат фонда” бурдугун колхозтаахтарга түҥэтэн хаайылла сылдьыбыттара.
Сэрииттэн тыыннаах кэлбит сэрии ветераннара икки бойобуой орден, элбэх мэтээл кавалера Адам Данилович Данилов, Данил Чарастаев, Семен Захаров, Семен Таныков, Егор Антонов, Игнатий Татаринов, Самсон Власьев, Семен Иванов, Николай Петров Сидор Николаев, Никита уонна Михаил Ивановтар, Васильев Егор – Дьүөгэ Дьөгүөр, Иннокентий Жендорусов, Захар Семенов, Петр Харарбахо, Александр Арбыкин, Петр Бырдакаров уо.д.а. эйэлээх олоҕу тутууга күүскэ үлэлээбиттэрэ.
Эрдэ тулаайах хаалбыт уолаттары Кэмпэр уола Мэхээлэҕэ иитэрэ биэрбиттэрэ.
Иванов Марк Григорьевич 1900-1942, Иванов Гаврил Петрович (1907-1943) өлбүттэрэ. Кинилэр сахалыы ааттара Маттаҥаа Маархап уонна Хабытай Хабырыыл диэн этэ.
